30 خرداد 1397
مارك گوبه، مؤل٠كتاب "برندينگ عاطÙÙŠ"ØŒ برای اهالي بازاريابي Ùˆ ØØªÛŒ ØµØ§ØØ¨Ù†Ø¸Ø±Ø§Ù† ØØ±Ùه‌اي بازاريابي Ùˆ تبليغات در ايران شناخته شده نيست. اين نخستين كتاب از اوست كه به ÙØ§Ø±Ø³ÛŒ ترجمه Ùˆ منتشر میشود. تا‌كنون دو كتاب ديگر نيز از گوبه منتشر شده است، به نامهاي برند جام، Ùˆ برند شهروندی.
گوبه، براي بزرگان بازاريابي جهان داراي مقام شامخي است، بويژه نزد ØØ±Ùهايهاي بازاريابي نظير سرجيو زيمن، اعجوبهي دنياي ÙØ±ÙˆØ´ØŒ معاون پيشين بازاريابي كوكاكولا. زيمن درباري مارك گوبه ميگويد:
"در طول سه سال بعد از آگوست 1993ØŒ اين كمكهاي گوبه بود كه زمينهي رشد سالانهي كوكاكولا را از مرز 9 ميليارد دلار به 15 ميليارد دلار ÙØ±Ø§Ù‡Ù… آورد".
سرجيو زيمن، در دنياي تبليغات Ùˆ بازاريابي معرو٠به "شورشي" است؛ او بود كه با ØØ¶ÙˆØ±Ø´ در كوكاكولا، جلوي مؤسسات ØµØ§ØØ¨Ù†Ø§Ù… تبليغاتي نظير مككان اريكسون با چهل سال ÙØ¹Ø§Ù„يت تبليغاتي براي كوكاكولا، ايستاد Ùˆ آنها را اخراج كرد. ÙØ±Ø§ØªØ± از آن، با جسارت تمام، بنيان ديدگاههاي ØØ±Ùهاي Ùˆ اجرايي مؤسسات پرآوازهي جهان را به سخره Ú¯Ø±ÙØª Ùˆ Ú¯ÙØª:
"اين تبليغاتچيها تصور ميكنند با ساخت Ùيلمهاي تبليغاتي پرهزينه ميتوانند بازار را به سود شركتها تغيير دهند، اما جز Ø§ÙØ²Ø§ÙŠØ´ هزينه Ùˆ انØÙ„ال شركتها ثمري ندارند ... امر بر خودتان مشتبه شده است. براي Ø¯Ø±ÙŠØ§ÙØª پول بيشتر به خود شاخ Ùˆ برگهايي دادهايد، به نوشتن سخنراني براي ارائه به گردهماييهاي سالانه، برپايي نشستها، انجام كارهاي روابطعموميو از اين قبيل پرداختيد. ÙØ±Ø§Ù…وش كرديد هد٠اوليه، ساختن آگهيهاي تبليغاتي بود كه به نتايجي، بويژه ÙØ±ÙˆØ´ منجر شود."
چگونه زيمن كه شمشير را براي بزرگترين Ùˆ پرآوازهترين مؤسسات تبليغاتي جهان از رو بسته بود، در اولين ملاقاتش با مارك گوبه در سال 1993ØŒ مجذوب وي شده Ùˆ ÙØ¹Ø§Ù„يتهاي تبليغاتي كوكاكولا را به او Ùˆ تيم همكارش ميسپارد؟
مارك گوبه؛ ديدار با سرجيو زيمن، اجراي ÙØ¹Ø§Ù„يتهاي برندسازي
"مارك با نگرش ØØ³ÙŠ Ø¹Ø§Ø·ÙÙŠ خود در زمينهي طراØÙŠ Ø¨Ø±Ù†Ø¯ كه جلوتر از زمان خود مينمود، بشدت مرا ØªØØª تأثير قرار داد."
عبارتي كه خوانديد، نقلقول سرجيو زيمن در اولين ملاقاتش با مارك گوبه است. جالب آنكه زيمن دستور ميدهد يكسال تمام ÙØ¹Ø§Ù„يتهاي تبليغاتي متوق٠شده Ùˆ تمام هزينهها براي "بستهبندي" اختصاص يابد. قطعاً چنين تصميمي هم جسارت ØÙŠØ±ØªØ§Ù†Ú¯ÙŠØ²ÙŠ Ù…ÙŠØ®ÙˆØ§Ù‡Ø¯ كه در دنياي تبليغات آن هم "كوكاكولا" بايد نيش Ùˆ كنايههاي شركتهاي تبليغاتي را پاسخگو باشد، Ùˆ هم اطمينان از اينكه چنين اقدامي، سرنوشت ÙØ±ÙˆØ´ كوكاكولا را ÙØ±Ø§ØªØ± از "رقبا" تغيير خواهد داد.
آنچه "مارك گوبه" دربارهي "بستهبندي" به سرجيو زيمن ميگويد، ديدگاه كاملاً جديدي است كه تاكنون ديگر مشاوران جهاني ØµØØ¨ØªÙŠ Ø§Ø² آن نكرده بودند. براي درك اين ديدگاه، بهتر است به خاطرات سرجيو زيمن اشاره كرد كه مينويسد:
"گوبه نقش داراييهاي پنهان همچون كاميونها، ÙŠÙˆÙ†ÙŠÙØ±Ù…ها Ùˆ تمام جلوههاي بصري برند را مورد توجه قرار داد تا به اعتلاي برند كوكاكولا بينجامد. همهروزه ميليونها خاطرهي ذهني از كوكاكولا از جمله كاميونهاي توزيع در Ø³Ø·Ø Ù…Ø¹Ø§Ø¨Ø± شهر در مقابل چشمان مصرÙكنندگان رژه Ù…ÙŠØ±ÙØª كه ما تا آن زمان هرگز در مورد امكان طراØÙŠ Ø¢Ù†Ù‡Ø§ در مسير Ø§Ù‡Ø¯Ø§Ù ÙØ±ÙˆØ´ وقت صر٠نكرده بوديم."
خاطرات بعدي سرجيو زيمن ÙØ±Ø§ØªØ± از اين است. براي مثال، كوششهاي گوبه براي ØØ¶ÙˆØ± پررنگ كوكاكولا در بازيهاي المپيك 1996 سيدني، آنچنان زيمن را به وجد ميآورد
كه با ØµØ±Ø§ØØª مراتب قدرداني Ùˆ سپاس خود را از گوبه مكتوب ميسازد:
"بايد اعترا٠كنم كه تلاشهاي گوبه براي ما نقطهي عطÙÙŠ در برنامهي بازاريابيمان در جريان اين رخداد جهاني بهشمار ميرود. تلاشهايي كه باعث شد تجسم ØØ¶ÙˆØ± ما در جريان بازيهاي المپيك در گوشهگوشهي شهر به طرق گوناگون Ø§ØØ³Ø§Ø³ شود. از Ø·Ø±Ø Ø´Ù‡Ø± المپيك كوكاكولا Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ تا طرØÙ‡Ø§ÙŠ Ø¨Ø³ØªÙ‡Ø¨Ù†Ø¯ÙŠØŒ ÙŠÙˆÙ†ÙŠÙØ±Ù…ها Ùˆ آنچه را در استاديومها، ÙØ±ÙˆØ¯Ú¯Ø§Ù‡Ù‡Ø§ Ùˆ ايستگاههاي مترو مستقر ساخته بود. اكنون كه اين مطلب را مينويسم، بهتازگي از المپيك سيدني بازگشتهام Ùˆ در همينجا لازم ميدانم مراتب سپاس خود را از مارك براي Ø·Ø±Ø Ù‡ÙˆØ´Ù…Ù†Ø¯Ø§Ù†Ù‡ Ùˆ رقابتي او اعلام كنم كه باعث شد تلاشهاي بازاريابي ما در آنجا نسبت به سايرين بيشتر به چشم آيد Ùˆ ما را به هدÙمان نزديك كند."
مارك گوبه، چگونه توانسته بود اعتماد سرجيو زيمن تندخو، بداخلاق Ùˆ شورشي را به دست آورد؟ پاسخ اين پرسش را بايد در برندينگ عاطÙÙŠØŒ يعني همين كتابي كه در دست داريد، جستجو كنيد. با وجود اين، به اختصار برخي از دلايل در پي آمده است.
مارك چگونه اعتماد Ø¢ÙØ±ÙŠØ¯ØŸ
مارك گوبه، سرجيو زيمن را از ميان كارخانههاي توليد، كاميونهاي پخش Ùˆ توزيع، كاركنان بازاريابي Ùˆ ÙØ±ÙˆØ´ كه در ØØ§Ù„ Ø±ÙØªÙˆØ¢Ù…د براي نظارت هرچه بيشتر Ùˆ بهتر توزيع يك Ù…ØØµÙˆÙ„ جهاني بود، بيرون آورد Ùˆ به جشنوارههاي مد لباس در پاريس برد، به گالريهاي نقاشي برد، نزد Ø·Ø±Ø§ØØ§Ù† جهان برد تا آنها دربارهي رنگ، شكل، Ùˆ ÙØ±Ù…ØŒ نقطهنظراتشان را بگويند.
با اين روش، مارك گوبه به يكباره پهنهي عظيمي روبهروي ديدگان سرجيو زيمن ميگشايد Ùˆ به موازات اين دگرگوني وسيع در آرا Ùˆ اÙكار زيمن، اطمينان خاطر ميدهد كه ميتوان آن ديدگاههاي هنري را در "ÙØ±ÙˆØ´" به كار Ú¯Ø±ÙØª.
از اين پس، گوبه در مقام مديرعامل شركت ديسگرايپس گوبه كه اكنون به نام برند ايميج شناخته شده است، براي سرجيو زيمن معرÙÙŠ ميشود. به سادهترين عبارت، مارك گوبه اين اطمينان خاطر را با مجموعه ÙØ¹Ø§Ù„يتهاي قبلي Ùˆ در ØØ§Ù„ اجرايش براي زيمن ÙØ±Ø§Ù‡Ù… ميكند كه تمامي آنچه از جشنوارههاي هنري، Ùˆ گالريهاي نقاشي در جريان است، يعني اثرگذاري عميق بر قلب Ùˆ Ø±ÙˆØ Ù…Ø±Ø¯Ù…ØŒ قابل اجرا براي كالا Ùˆ Ù…ØØµÙˆÙ„ات نيز هست. كاÙÙŠ است اين ديدگاهها را در طراØÙŠ ØªÙ…Ø§Ù… ابعاد سازمان به گونهاي به كار Ú¯Ø±ÙØª كه انسانها را برانگيزد با اشتياق، به كالا يا Ù…ØØµÙˆÙ„ÙŠ گرايش يابند Ùˆ براي خريد آن، اقدام كنند.
گوبه، مديرعامل اموشنال برندينگ، مؤسسه Ùˆ اتاق Ùكر مشاوره در نيويورك است كه اطلاعات مورد نياز براي تجربيات آنلاين را ÙØ±Ø§Ù‡Ù… ميكند. ميهمان ويژهي دانشگاههاي جهاني نظير كلمبيا، مؤسسهي تكنولوژي Ù…ÙØ¯ (Ø§ÙØ¢ÙŠØªÙŠ)ØŒ دانشگاه بوستون، Ùˆ... است. مشتريان بزرگي نظير موتورولا، پراكتراندگمبل، سامسونگ، جنرالموتورز، پژو، جيپيسي كانادا، Ùˆ مرك دارد كه پروژههاي خود را به او واگذار ميكنند، از او دربارهي "برندينگ عاطÙÙŠ" ميپرسند تا كسبوكارشان را رونق بخشند.
چنين سوابقي هر شخص تندخو، بداخلاق، Ùˆ شورشي نظير سرجيو زيمن را آرام خواهد كرد كه پروژههاي برندسازي Ùˆ تبليغاتش را به گوبه Ùˆ ديدگاهها Ùˆ تكنيكهاي گوبه واگذار كند كه به "برندينگ عاطÙÙŠ" معرو٠است.
مارك گوبه چگونه به برندسازي عاطÙÙŠ دست ÙŠØ§ÙØªØŸ
مارك گوبه، سخنران، نويسنده، Ø·Ø±Ø§ØØŒ Ùˆ Ùيلمسازي است كه توانست از دنياي هنر به دنياي ÙØ±ÙˆØ´ پلي استوار سازد به نام "برندينگ عاطÙÙŠ."
به Ú¯ÙØªÙ‡ÙŠ Ú¯ÙˆØ¨Ù‡ØŒ ژنرالهاي صنعت امروزه بر اين باورند كه "برندينگ عاطÙÙŠ" تنها راه رسيدن به موÙقيت است. آنها ØØªÙŠ ØØ§Ø¶Ø±Ù†Ø¯ پولهاي Ù‡Ù†Ú¯ÙØªÙŠ Ø±Ø§ خرج روشهاي گران Ùˆ پرهزينهي امروز در بازاريابي كنند تا به اين وسيله به Ø§ØØ³Ø§Ø³Ø§Øª مردم پي ببرند - ØµÙØÙ‡ÙŠ 369 همين كتاب (برندينگ عاطÙÛŒ).
به نظرم دلايل ÙØ±Ø§ÙˆØ§Ù†ÙŠ Ø¨Ø±Ø§ÙŠ موÙقيت "برندينگ عاطÙÙŠ" وجود دارد از جمله زندگي مارك گوبه، بويژه در ايام كودكي ÙØ±ØµØª مغتنمي براي او پديد آورده است كه از نزديك با "مردم"ØŒ "مذاكره"ØŒ "ÙØ±ÙˆØ´" سروكار داشته باشد. اين دستاوردهاي كمنظير به همراه پردازش Ùوقالعادهي مارك گوبه در طراØÙŠ Ùˆ Ùيلمسازي، اين امكان را براي او مهيا كردهاند كه با خلاقيتي كمنظير به اساس Ùˆ بنيان برندينگ عاطÙÙŠ دست يابد كه آن شناخت مردم، Ùˆ شناخت مصرÙكننده است.
پدربزرگ Ùˆ مادربزرگ مارك گوبه هر دو در روستايي كوچك در غرب ÙØ±Ø§Ù†Ø³Ù‡ زندگي ميكردند. Ø®Ø±Ø¯Ù‡ÙØ±ÙˆØ´ÙŠ Ù„Ø¨Ø§Ø³ داشتند Ùˆ از اين طريق امرار معاش ميكردند. به تناسب امكانات همان روستا، ايدههاي كوچكي را نيز اجرا كردند نظير ÙØ±ÙˆØ´Ú¯Ø§Ù‡ بقالي، مواد غذايي، رستوران، بهگونهايكه Ø§ÙØ±Ø§Ø¯ بتوانند در ÙØ¶Ø§ÙŠÙŠ Ù…Ù†Ø§Ø³Ø¨ با همديگر ديداري تازه كنند، از خوراكيها Ùˆ نوشيدنيهاي مناسب Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ كنند، در Ù…ØÙŠØ·ÙŠ Ø¯Ù†Ø¬ØŒ اوقات ÙØ±Ø§ØºØª بگذرانند Ùˆ Ø³ÙØ§Ø±Ø´ لباس خود را بدهند.
بعدها پدر Ùˆ مادر مارك گوبه وارد كسبوكار رستورانداري ميشوند، اما همان راه Ùˆ رسم پدر بزرگ Ùˆ مادر بزرگ را در پيش ميگيرند Ùˆ گوبه از خردسالي Ùˆ از نزديك بعضي از مذاكرات كاري پدر Ùˆ مادرش را با دوستان، اعضاي ÙØ§Ù…يل بر سر ميز شام شاهد Ùˆ ناظر است Ùˆ درسهاي خوبي ميآموزد؛ البته در كودكي برايش كممعنا است Ùˆ به مرور در بزرگسالي آنچه را آموخته به كار ميبرد Ùˆ خود را مرهون اين تجربيات Ùˆ يادگيري ارزشمند ميداند.
Ù¾ÙŠØ´ÙØ±Ø¶ بنيادين برندينگ عاطÙÙŠØŒ خوشامدگوييها، هشدارهاي گوبه
مارك گوبه براي "برندينگ عاطÙÙŠ" Ù¾ÙŠØ´ÙØ±Ø¶ÙŠ Ù‚Ø§Ø¦Ù„ است كه بخوبي اين Ù…Ùهوم را در Ú˜Ø±ÙØ§ ØªØ´Ø±ÙŠØ Ù…ÙŠÙƒÙ†Ø¯:
"مردم ميگويند از تبليغاتي كه مدام جلوي صورتشان رژه ميروند، به تنگ آمدهاند. مردم ميخواهند تبليغات به كارشان بيايد Ùˆ باري از دوششان بردارد. بازاريابي به رشتهاي براي ØÙ„ Ùˆ ÙØµÙ„ مشكلات مردم تبديل خواهد شد. اين موضوع كاملاً متناسب Ùˆ سازگار با Ù¾ÙŠØ´ÙØ±Ø¶ برندينگ عاطÙÙŠ است. اين رشته در سايهي شناخت واقعي مصرÙكنندگان، پي بردن به چيزهايي كه واقعاً در نظر آنها مهم است Ùˆ نشان دادن اينكه ما هم Ø§ØØ³Ø§Ø³ آنها را داريم، هر كاري از عهدهاش ساخته است انجام ميدهد Ùˆ براي هر مسأله، راهØÙ„ÙŠ در آستين خواهد داشت."
با همين عبارات، بخوبي ميتوان Ø¯Ø±ÙŠØ§ÙØª تا Ú†Ù‡ ØØ¯ دستيابي به "برندينگ عاطÙÙŠ" مستلزم شكيبايي Ùˆ دانايي است. چرا كه:
1- بپذيريم تبليغات با همهي تكنيكها Ùˆ ترÙندها Ùˆ تكنولوژيهاي معجزهآساي امروز، همچنان در تنگناي "مقبوليت" قرار دارد.
2- شناخت واقعي مصرÙكنندگان راه ورود براي مقبوليت است، اما دستيابي به آن Ùوقالعاده دشوار است، Ùˆ در Ù„ØØ¸Ù‡Ù‡Ø§ØŒ ثانيهها، اين شناخت تغيير مييابد؛ چون "مردم" با اÙكار، ادراك، ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯Ù‡Ø§ØŒ سليقهها، ØªØØª تأثير رسانههاي سنتي Ùˆ رسانههاي نوين، انگيزهها Ùˆ تصميمهاي Ù…ØªÙØ§ÙˆØªÙŠ Ø®ÙˆØ§Ù‡Ù†Ø¯ داشت. با اين همه، گاه Ø±ÙØªØ§Ø± آنها در كسري از ثانيه تغيير مييابد. شركتهايي كه نتوانند اين ظرائ٠را تشخيص دهند، به يكباره از تصميم "مردم" Ùˆ "Ø±ÙØªØ§Ø± مصرÙكننده" متعجب Ùˆ انگشت بر دهان خواهند ماند.
با وجود اين همه Ø¸Ø±Ø§Ø¦ÙØŒ مارك گوبه ورود به برندينگ عاطÙÙŠ را خوشامد ميگويد. آنجا كه در ØµÙØÙ‡ÙŠ 31 به همراه خوشامدگويي، پايهها Ùˆ مؤلÙههاي اساسي را براي ورود به دنياي برندينگ عاطÙÙŠ برميشمارد:
"ورود شما را به دنياي برندينگ عاطÙÙŠ خوشامد ميگوييم كه با مؤلÙههايي همچون مردمشناسي، تخيل، تصورات ذهني، تجربههاي ØØ³ÙŠ Ùˆ رويكرد توأم با بينش در قبال تغيير همراه است."
هشدار مارك گوبه از آن رو شنيدني است كه برخي موضوع را ساده ميپندارند Ùˆ به خيال خود ميانديشند كه دسترسي به "برندينگ عاطÙÙŠ"ØŒ به سهولت Ùˆ در كوتاهمدت شدني است. هشدار جدّي مارك گوبه را در ØµÙØØ§Øª پاياني (ØµÙØÙ‡ÙŠ 368) ميخوانيد كه آورده است:
"اگرچه هد٠از تهيهي اين كتاب به مشاركت گذاشتن تجربياتم در زمينهي برندسازي بوده است Ùˆ ميتوان آن را راهي مطمئن براي دستيابي به «Ø¨Ø±Ù†Ø¯ وعده داده شده» قلمداد كرد، با اين ØØ§Ù„ از اين تئوري هم ØÙ…ايت ميكند كه معتقد است برندسازي به روش عاطÙÙŠ كار هر كسي نيست. Ù…ØªØ£Ø³ÙØ§Ù†Ù‡ برندينگ عاطÙÙŠ آنچنان سر زبانها Ø§ÙØªØ§Ø¯Ù‡ است كه تا ØØ¯ÙŠ Ø§Ø² معناي اصلي خود ÙØ§ØµÙ„Ù‡ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ است. تقريباً همه چيز Ùˆ همه كس ميخواهند يكشبه يك برند عاطÙÙŠ شوند، يكشبه Ù…ØÙŠØ·Ù‡Ø§ÙŠÙŠ Ø´ÙˆÙ†Ø¯ كه ÙØ¶Ø§ÙŠ Ø¹Ø§Ø·ÙÙŠ موجهي دارند، يا يكشبه به مؤسسه يا اجتماعي مبدل شوند كه از ديدگاه برندينگ، بهطور عاطÙÙŠ ارتباط برقرار ميكند."
كتاب مارك گوبه (همين كتابي كه در دست داريد) پر از هشدارها و خوشامدگوييها است. اما آنچه ديدگاه او را از ساير ديدگاههاي برندسازي متمايز ميكند، اهميت زيادي است كه گوبه براي رسانههاي اجتماعي نوين قائل است. آنجا كه مينويسد:
"من مطمئن نيستم كه آيا ميتوان توئيتر را نمونهي بهروز Ùˆ مجسمي از سنت يونان در زمينهي برندسازي قلمداد كرد يا نه، اما همينقدر ميدانم كه اگر شركتها خود را با خدمت بد Ùˆ ضعي٠به جامعه بشناسانند، ميليونها Ù†ÙØ± در توئيتر كه پاسخ هر مسألهاي را بهتر از كاركنان Ùˆ مراكز تلÙÙ† آنها ميدانند، بهسرعت طشت رسوايي آنها را به زمين خواهند زد Ùˆ (اين شركتها) امكان سوار شدن بر قايق بزرگ را از دست خواهند داد."
مارك گوبه در اين عبارت از سنت يونان ميگويد؛ پيشنهاد ميكنم براي درك هرچه بيشتر برندسازي عاطÙÙŠ در ØµÙØÙ‡ÙŠ 33 به تيتر "از روميها بياموزيد Ùˆ مانند آتنيها Ùكر كنيد" مراجعه كنيد.
در اين مقدمهي زيبا، قدرت امپراتوري روم را از آن٠پاپيروس يا ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ مكتوب ميداند، Ùˆ قدرت يونان را از Ø¢Ù†Ù ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ Ø´ÙØ§Ù‡ÙŠ Ù…ÙŠØ¯Ø§Ù†Ø¯ كه ÙÙŠÙ„Ø³ÙˆÙØ§Ù† Ùˆ سخنرانان آن را بسط Ùˆ گسترش دادند.
با اين ديدگاه Ùوقالعاده جديد، گوبه در عمل خط بطلاني ميكشد بر كسبوكارهايي كه سنتي هستند، تبليغاتي كه سنتي هستند، Ùˆ بازاريابهايي كه سنتي هستند. ظاهراً همين ديدگاه درخشان مارك گوبه بود كه سرجيو زيمن را به وجد آورد تا دو كتاب منتشر سازد:
1- كتاب "پايان عصر بازاريابي سنتي"؛ مترجم سينا قربانلو، انتشارات مبلغان.
2- كتاب "تبليغاتي كه ما ميشناسيم به آخر خط رسيده است"؛ مترجم منيژه بهزاد (شيخجوادي)، انتشارات سيته.
گوبه بر اين باور است كه ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ Ø´ÙØ§Ù‡ÙŠ Ø¬Ø¯ÙŠØ¯ به سردمداري وب را شايد بتوان پايان سرمايهداري به شكلي كه ما آن را ميشناسيم Ùˆ پاياني بر تجارت Ùˆ كسبوكار به شكلي كه در گذشته آن را تجربه كردهايم، قلمداد كرد. با اين رويكرد، به يكباره ÙØ±Ù…اني قاطع اما سنجيده براي شركتهاي امروز صادر ميكند كه بدون در نظر Ú¯Ø±ÙØªÙ† رسانهي اجتماعي، ØØ°Ù شدهاند. گوبه در ØµÙØÙ‡ÙŠ 37 Ùˆ 38 مينويسد:
"سامانهي وب كه امــروزه بهصورت موهبتـــي بزرگ بـراي چندمليتــيها Ùˆ كسبوكارهاي ÙØ¹Ø§Ù„ در مناطق جغراÙيايي وسيع درآمده است، شايد انقلابهاي Ù…ØªÙØ§ÙˆØªÙŠ Ù†Ø³Ø¨Øª به گذشته همچون بازگشت به مدل يونان، دموكراسي مصرÙكننده Ùˆ پايان Ø§Ù†ØØµØ§Ø±Ø§Øª را هد٠قرار داده باشد. برندهايي كه قصد دارند خود را با تØÙˆÙ„ات جديد انطباق دهند، به Ø§ÙØ±Ø§Ø¯ روشنضمير Ùˆ آموزشديده براي كار كردن مطابق سنت يونان Ùˆ متص٠به خلاقيت نياز دارند."
"معماران، Ø·Ø±Ø§ØØ§Ù†ØŒ مهندسان، Ùˆ عالماني كه هركدام در رشتهي خود منشأ اختراعات Ùˆ ابتكارات جديدند، پژوهشگراني كه همواره در وادي نوآوري سير ميكنند Ùˆ ÙÙŠÙ„Ø³ÙˆÙØ§Ù†ÙŠ ÙƒÙ‡ قادرند در مورد عواط٠و Ø§ØØ³Ø§Ø³Ø§Øª انسانها سخن بگويند. آنها كه ميدانند چگونه به زبان جديدي كه در آن كدهاي Ùناوري به كار Ø±ÙØªÙ‡ است، ØµØØ¨Øª كنند، به زبان آينده سخن ميگويند، بويژه زماني كه اين زبان را در جهت خدمت بيشتر به مردم به كار ميبرند. هنرمنداني كه با دانش Ùˆ معلومات خاص خود در الهام بخشيدن Ùˆ ايجاد شور Ùˆ شوق در ما ØÙ‚يقت وجوديمان را به چالش ميكشند Ùˆ ما را از منطقهي امني كه براي خود ساختهايم خارج ميكنند، پيشقراولان سبك جديد كسبوكار خواهند بود Ùˆ من توصيهام به شركتها آن است كه شرايط را براي ورود اينگونه Ø§ÙØ±Ø§Ø¯ به سازمان خود مهيا كنند."
ساختار كتاب برندينگ عاطÙÙŠ
برندينگ عاطÙÙŠ مارك گوبه، يك اثر داستاني Ùˆ روايي است. در اين كتاب كه با نثر روان مترجم، خليل Ø¬Ø¹ÙØ±Ù¾ÙŠØ´Ù‡ نيز همراه است، شما با مجموعهاي از موضوعات برندينگ آشنا خواهيد شد كه گرانيگاه آن Ø±ÙØªØ§Ø± مصرÙكننده است.
نسل بيبيبومر، نسل اكسل، و نسل واي
گوبه با تيزبيني در همان ÙØµÙ„هاي نخست از سه طبقهبندي يا سه نسل جمعيتي نام ميبرد كه عبارتند از بيبيبومرها، نسل ايكس، Ùˆ نسل واي در امريكا. پيشنهاد ميكنم ØØªÙ…اً ÙØµÙ„ اول را بخوانيد كه گاه مشابهتهايي با ريختشناسي جمعيت ايران در آن پيدا خواهيد كرد.
بيبيبومرها، تقريباً 60 سال دارند، نسل ايكس يا نسل اكسل ØØ¯ÙˆØ¯ 45 سال، Ùˆ نسل واي تقريباً 29 سالهاند. به طور كاملاً تÙكيكشده، ويژگيهاي هر نسل را برميشمارد Ùˆ براي شركتها توصيههاي كاملاً خاص Ùˆ Ø³ÙØ§Ø±Ø´ÙŠ Ø¯Ø§Ø±Ø¯ كه براي ساخت كالا يا Ù…ØØµÙˆÙ„ØŒ زمان ورود به بازار، تبليغات Ùˆ برندسازي آن كالا Ùˆ Ù…ØØµÙˆÙ„ بايد Ú†Ù‡ اقداماتي را در نظر بگيرند.
آنچه از باب مشابهتها عنوان شد، براي مثال به نسل ايكس يا نسل اكسل نگاه كنيد كه در ØµÙØØ§Øª 57 تا 58 ميخوانيد:
"اين گــروه بهســــرعت جذب بازار شــــدهاند Ùˆ در آن چشمگــــيرترين Ùˆ هيجانانگيزترين تغييرات را به اجرا گذاشتهاند. آنها پرواز امنيت شغلي Ùˆ ÙˆÙØ§Ø¯Ø§Ø±ÙŠ Ø¨Ù‡ سازمان از پنجرهي دنياي سازماني را در جريان اخراجهاي دههي 1990 لمس كردهاند، در نتيجه امكان آنكه هر وقت شغل بهتري به ايشان پيشنهاد شود Ù…ØÙ„ كار خود را ترك كنند، وجود دارد. آنها تمايلي ندارند تا زندگي شخصي خود را قرباني تØÙˆÙ„ات سازماني كنند."
دربارهي نسل واي در ØµÙØÙ‡ÙŠ 62 Ùˆ 63 ميخوانيد: چند وظيÙÙ‡ را همزمان انجام ميدهند. براي آنها غيرمعمول نيست اگر به اينترنت وصل شوند Ùˆ همزمان با تلÙÙ† ØµØØ¨Øª كنند، تلويزيون تماشا كنند Ùˆ به آيپد خود هم گوش بدهند. اين نسل در عصر ايجاز پرورش ÙŠØ§ÙØªÙ‡ است.
نقش زنان در اقتصاد امروز، ÙØ±Ø§ØªØ± از بازار هند Ùˆ چين
ساير موضوعاتي كه اين كتاب با نكتهسنجيهاي ÙØ±Ø§ÙˆØ§Ù† به سراغ آن Ø±ÙØªÙ‡ است، نقش رو به گسترش زنان بهعنوان خريدار است.
گوبه براي آنكه نقش تأثيرگذار Ùˆ رو به Ø§ÙØ²Ø§ÙŠØ´ زنان را براي خريد كاملاً جا بيندازد، از جملهي وودي آلن، سينماگر جهاني در Ùيلمي ميگويد. آنجا كه وقتي پسرش از او ميپرسد در خانهي ما رئيس كيست، تو يا مامان؟ او در پاسخ ميگويد: "رئيس منم، مادرت Ùقط تصميمگير است." Ùˆ در ØµÙØÙ‡ÙŠ بعدي ÙØµÙ„ سوم ميخوانيم كه: زنان بهعنوان يك بازار، ÙØ±ØµØª به مراتب بزرگتري را از تركيب ÙØ±ØµØªÙ‡Ø§ÙŠ Ù…ÙˆØ±Ø¯ ارائه توسط هند Ùˆ چين به نمايش ميگذارند.
شناختهايي كه مارك گوبه در اين ÙØµÙ„ ميدهد، در ÙØµÙ„هاي بعدي كتاب رمزگشايي ميشود. آنجا كه در ÙØµÙ„ ششم به ÙØ±ÙˆØ´Ú¯Ø§Ù‡Ù‡Ø§ÙŠ Ø¨Ø²Ø±Ú¯ Ø®Ø±Ø¯Ù‡ÙØ±ÙˆØ´ÙŠ Ù…ÙŠØ±Ø³ÙŠÙ…ØŒ گوبه مينويسد:
"اين يك واقعيت شناختهشده است كه اگر مردها قادر باشند جايي را براي نشستن در داخل ÙØ±ÙˆØ´Ú¯Ø§Ù‡ پيدا كنند، زنان همراه آنان براي مدت طولانيتري به خريد خود ادامه خواهند داد (البته اين واقعيت نيز شناخته شده است كه هرچه مصرÙكنندگان اوقات بيشتري را در داخل ÙØ±ÙˆØ´Ú¯Ø§Ù‡ سپري كنند، خريد بيشتري نيز خواهند كرد.) آيا اگر شوهر گريزپاي يك خانم نه تنها بتواند بر روي يك صندلي Ø±Ø§ØØª بنشيند بلكه، يك نوشيدني خنك هم به او داده شود، وقت Ùˆ پول بيشتري را صر٠آن ÙØ±ÙˆØ´Ú¯Ø§Ù‡ نخواهد كرد؟"
بخشهايي از اين كتاب خواندني به نقش جديد تبليغات اشاره دارد، آن هم در شرايطي كه مردم از تلويزيون دور شدهاند Ùˆ بيشترين وقت خود را با لپتاپ Ùˆ تلÙÙ† همراه ميگذرانند. همچنين بخشهاي خاصي از كتاب Ùˆ همچنين ÙØµÙˆÙ„ متنوع آن از نقش رسانههاي اجتماعي ميگويند كه ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ سازماني را بشدت ØªØØª تأثير قرار ميدهند.
آنچه كتاب مارك گوبه را از ساير كتابها در ØÙˆØ²Ù‡ÙŠ Ø±ÙØªØ§Ø± مصرÙكننده Ùˆ برندسازي كاملاً متمايز ميكند، آن است كه گوبه بهعنوان يك Ø·Ø±Ø§Ø Ùˆ Ùيلمساز كوشيده است كه موضوعات را بدون پيرايه، اما در قالبي چشمنواز، Ùˆ عيني Ùˆ گاه سكانسي از يك Ùيلم، Ùˆ گاه اپيزوديك پيش روي خوانندگان قرار دهد.
توصيه ميكنم علاقهمنداني كه تمايل دارند در ØÙˆØ²Ù‡ÙŠ "Ø±ÙØªØ§Ø± مصرÙكننده" Ùˆ "برند" در تداوم اين كتاب "برندينگ عاطÙÙŠ" آثاري را مطالعه كنند يا ببينند، هم ميتوانند كتاب، Ùˆ هم Ùيلمهايي از بزرگان بازاريابي جهان را از ÙƒØªØ§Ø¨ÙØ±ÙˆØ´ÙŠ Ø§Ù†ØªØ´Ø§Ø±Ø§Øª بازاريابي خريداري كنند. برخي از اين كتابها عبارتند از:
1- كسبوكار نامهاي تجاري"ØŒ جان ميلر/ ديويد مور؛ مترجمان: عطيه Ø¨Ø·ØØ§ÙŠÙŠØŒ پرويز درگي
2- "بازاريابي ØØ³ÙŠ"ØŒ شاز اسميلانسكي؛ مترجمان: پرويز درگي، Ù…ØÙ…د سالاري
3- "ØØ³ برند"ØŒ مارتين ليندستروم؛ مترجمان: مريم عبدلي، زهرا ملازاده اردكلو (زيرنظر دكتر بهرام خيري
4- "Ø±ÙØªØ§Ø± مصرÙكننده"ØŒ مايكل آر. سولومون، مترجم: دكتر كامبيز ØÙŠØ¯Ø±Ø²Ø§Ø¯Ù‡
بزرگان بازاريابي در دانشگاه هاروارد، ديدگاههاي خود را ساده Ùˆ روان در قالب Ùيلمهايي ØªØ´Ø±ÙŠØ ÙƒØ±Ø¯Ù‡Ø§Ù†Ø¯. Ú¯ÙØªÙˆÚ¯ÙˆÙ‡Ø§ به زبان انگليسي است، اما با ترجمه Ùˆ زيرنويس ÙØ§Ø±Ø³ÙŠ ØªÙ‡ÙŠÙ‡ Ùˆ تكثير شده است.
برخي از اين Ùيلمها عبارتند از:
1- Ø±ÙØªØ§Ø± مصرÙكننده (مايكل آر. سولومون)
2- روانشناسي مصرÙكننده در دوران ركود (جان كوئلچ)
3- ايجاد كسبوكار مشتريمدار (رانجي گولاتي)
4- خواندن ذهن مشتري (جرالد زالتمن)
5- چگونه برند جهاني موÙقي داشته باشيم (روهيت دشپاندی)
6- آيندهي تبليغات - پرورش نبوغ بازاريابي (پيتر Ùيسک)
7- چگونه عامل تغيير در رسانههاي اجتماعي باشيم (جاش برنوÙ)
در پايان شايسته است از مترجم اين اثر، جناب آقاي خليل Ø¬Ø¹ÙØ±Ù¾ÙŠØ´Ù‡ قدرداني شود كه با انتشار اين كتاب، راهي تازه براي مديران ايراني Ùˆ ØµØ§ØØ¨Ù†Ø¸Ø±Ø§Ù† بازاريابي گشودند. ترديدي نيست كه كتابهاي ديگر مارك گوبه آموختنيهاي ÙØ±Ø§ÙˆØ§Ù†ÙŠ Ø¯Ø§Ø±Ø¯ Ùˆ چشمانتظار همت مترجماني هستيم كه با اشتياق، دانش Ùˆ تجربهي ارزندهاي را به جامعهي ايراني تØÙˆÙŠÙ„ دهند.
همكارانم اØÙ…د آخوندي Ùˆ Ù…ØØ³Ù† جاويدمؤيد هم در نقش ويراستار اين اثر، Ùˆ هم در ارتباطات متقابلي كه با مترجم داشتند، مساعي خويش را به كار بردند تا نخستين اثر مارك گوبه براي خوانندگان رغبتبرانگيز باشد.